Een los wiel is een wiel zonder gaffel, bevestigingsplaat of andere bevestiging. Het bestaat uit een velg met loopvlak en een naaf met asgat, meestal met een lager erin. Het draait om een as die u zelf kiest en zelf monteert, bijvoorbeeld in een kruiwagen, handkar of zelfbouwproject.
Hoe werkt het?
Een los wiel doet pas zijn werk als u het zelf in een frame monteert. Dat gaat in drie stappen. U hoeft er geen gespecialiseerd gereedschap voor te hebben, maar de maten moeten wel kloppen.
- Wiel op de as plaatsen: De wielas gaat door het asgat in de naaf. De as moet goed passen in het asgat. Zit er te veel ruimte tussen, dan gaat het wiel wiebelen en slijt het sneller.
- As vastzetten in het frame: U zet de as vast in uw frame, kar of gaffel en borgt hem, bijvoorbeeld met een splitpen, moer of snelborger. De naaflengte moet passen tussen de steunen van het frame. Zit het wiel te strak, dan klemt het. Is er te veel ruimte, dan schuift het zijwaarts.
- Wiel draait om de as: De as blijft stilstaan en het lager in de naaf laat het wiel eromheen draaien. Het loopvlak rolt over de ondergrond en draagt de last.
Het type lager bepaalt hoe soepel het wiel rolt. Een glijlager is eenvoudig en robuust. Een rollager of kogellager rolt doorgaans lichter, zeker bij zwaardere lasten. Een los wiel zwenkt niet zelf. Het rijdt vooruit en achteruit. Heeft u een wiel nodig dat meedraait met de rijrichting, kies dan een zwenkwiel.
Beeldsuggestie: Een doorsnede-tekening van een los wiel op een as, met genummerde pijlen naar het loopvlak, de velg, de naaf, het lager en het asgat. Laat ernaast zien hoe de as in een frame vastzit en hoe de naaflengte tussen de steunen past.
Voorbeeld uit de praktijk
Een klusser bouwt in het weekend een houten handkar voor brandhout en tuinafval. De kar weegt zelf 20 kg en wordt maximaal 80 kg zwaar beladen. De kar rijdt op twee wielen aan een doorgaande as, dus het totaalgewicht van ongeveer 100 kg verdeelt zich over twee wielen. Dat is 50 kg per wiel bij gelijkmatig verdeelde lading. De klusser koopt twee losse wielen omdat er geen gaffel of plaat nodig is. De as zit al in het ontwerp.
Waarom het ertoe doet
Als het asgat niet past bij de as, gaat de kar wiebelen. Is de naaf te lang voor de ruimte tussen de steunen, dan klemt het wiel en loopt de kar zwaar. En een wiel met te lage draagkracht gaat bij drempels of oneffen grond sneller kapot. Door vooraf de juiste maten te meten, voorkomt u dat u wielen moet terugsturen of de kar opnieuw moet bouwen.
Zo begint u
Meet eerst de dikte van uw as en de ruimte tussen de steunen. Bepaal daarna de draagkracht per wiel. Open vervolgens het zoekfilter en filter op wieldiameter, asgat, naaflengte en draagkracht. Zo ziet u alleen losse wielen die passen bij uw ontwerp.
Wanneer kiest u een los wiel?
Kies een los wiel als:
- u zelf een kar, steekwagen, kruiwagen of werkbank op wielen bouwt en al een as of frame heeft
- u een versleten wiel vervangt en gaffel en as nog goed zijn
- u een vaste rijrichting wilt en het wiel dus niet hoeft te zwenken
- u zelf bepaalt hoe het wiel wordt gemonteerd, bijvoorbeeld in een eigen frame of machine
- u een wiel zoekt met een specifiek loopvlak, een specifieke wieldiameter of een bepaald lager
Let op bij:
- Asgat en asdiameter: Het asgat moet goed aansluiten op uw as. Meet de as precies op. Past het asgat niet, dan kan een asbus soms helpen, afhankelijk van het wiel.
- Naaflengte en ruimte in het frame: Meet de ruimte tussen de steunen en vergelijk die met de naaflengte. Houd rekening met sluitringen of afstandsbussen als u die gebruikt.
- Zwaardere lasten: Kijk naar de draagkracht per wiel, niet alleen naar het totaalgewicht. Bij 120 kg op vier wielen draagt elk wiel gemiddeld 30 kg. Bij zware of ongelijk verdeelde lasten is een rollager of kogellager vaak een betere keuze dan een glijlager.
- Ruwe of ongelijke ondergrond: Een groter wiel met een zachter loopvlak rolt meestal beter over drempels en kuilen. Welke combinatie het beste werkt, hangt af van uw ondergrond en de last.
- Sturen en draaien met de kar: Een los wiel zwenkt niet. Moet uw kar makkelijk om de hoek kunnen, gebruik dan een zwenkwiel op de plekken waar dat nodig is.
Los wiel, bokwiel of zwenkwiel?
| Wieltype | Bevestiging | Draait mee met de rijrichting | Montage | Geschikt voor |
|---|---|---|---|---|
| Los wiel | Op een eigen as door het asgat | Nee | Meer eigen werk: as, frame en borging regelt u zelf | Kruiwagens, handkarren, zelfbouw en vervanging in een bestaand frame |
| Bokwiel | Wiel in een vaste gaffel met bevestiging | Nee | Eenvoudig: u schroeft of bout de gaffel vast | Wagens en karren die rechtdoor rijden, vaak samen met zwenkwielen |
| Zwenkwiel | Wiel in een gaffel met zwenkkop en bevestiging | Ja, het wiel draait mee | Eenvoudig: u schroeft of bout de zwenkkop vast | Wagens, trolleys en meubels die wendbaar moeten zijn |
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een los wiel en een zwenkwiel?
Een los wiel is alleen het wiel zelf, zonder gaffel of bevestiging. U monteert het op uw eigen as. Een zwenkwiel is een compleet product met wiel, gaffel en zwenkkop, en draait mee met de rijrichting. Heeft u al een frame met as, dan past een los wiel. Wilt u een kant-en-klare oplossing om vast te schroeven, dan is een zwenkwiel of bokwiel handiger.
Welke maten moet ik opmeten voordat ik een los wiel bestel?
Meet de dikte van uw as, de ruimte tussen de steunen van uw frame en de maximale wieldiameter die past. Die drie maten bepalen het asgat, de naaflengte en de wieldiameter. Bepaal daarnaast hoeveel gewicht elk wiel moet dragen.
Heb ik een wielas of asbus nodig bij een los wiel?
Dat verschilt per wiel en per situatie. Een wielas is de as waar het wiel om draait. U regelt die vaak zelf. Een asbus is een bus in het asgat, die bijvoorbeeld helpt als uw as dunner is dan het asgat. Controleer in de productgegevens wat er bij het wiel zit en wat u zelf moet aanschaffen.
Hoe bepaal ik de draagkracht van een los wiel?
Tel het gewicht van de kar en de lading bij elkaar op en deel dat door het aantal wielen. Bij 120 kg totaal op vier wielen is dat gemiddeld 30 kg per wiel. Kies een wiel met een hogere draagkracht dan dat gemiddelde. Rijdt u vaak over drempels of ongelijke grond, neem dan extra ruimte. Hoeveel extra nodig is, hangt af van de situatie.
Hoe vind ik met het zoekfilter een los wiel dat past?
Open het zoekfilter voor wielen en vul uw maten in: wieldiameter, asgat, naaflengte en draagkracht. De resultaten worden dan beperkt tot wielen die daarbij passen. Twijfelt u over een maat of over het juiste type, gebruik dan de keuzehulp.
Gerelateerde termen
Vind uw los wiel
Gebruik het zoekfilter om losse wielen te filteren op diameter, asgat, naaflengte en draagkracht.
Twijfelt u? Gebruik de keuzehulp: https://www.rollers.nl/keuzehulp/
