Een asbus is een holle metalen of kunststof huls die in de naaf van een wiel zit, rond de wielas. De asbus vult de ruimte tussen de as en het asgat op en zorgt dat het wiel soepel en op de juiste plek kan draaien. Zo blijft het wiel vrij van de gaffel, ook als u de bout stevig aandraait.
Hoe werkt het?
Een wiel draait om een as, meestal een bout met moer. Het asgat in het wiel is vaak iets groter dan de as zelf, of de naaf is korter dan de ruimte in de gaffel. Een asbus lost beide problemen op. De bout gaat door de asbus heen en de asbus zit in het wiel. Dit zijn de onderdelen, van binnen naar buiten:
- Wielas: is meestal een bout met moer. De wielas loopt door de asbus en wordt vastgezet in de gaffel.
- Asbus: is de huls rond de wielas. De binnendiameter past op de as en de buitendiameter past in het asgat. De lengte bepaalt hoeveel ruimte er in de gaffel overblijft.
- Naaf: is het middendeel van het wiel waar het asgat in zit. De asbus (of een lager) zit in de naaf.
- Gaffel: is de beugel waarin het wiel hangt. Bij het aandraaien komt de gaffel tegen de asbus aan te zitten, niet tegen het wiel.
Een asbus heeft meestal twee functies. De eerste is het opvullen van het asgat, zodat een dunnere as zonder speling past. De tweede is het bepalen van de afstand, zodat het wiel niet klemt tussen de gaffelwangen. Soms is de asbus zelf het draaivlak (zoals bij een glijlager). In andere wielen zit de asbus tussen de as en een kogellager of rollager. Hoe het precies is opgebouwd, verschilt per wiel.
Beeldsuggestie: Doorsnede van een wiel in een gaffel. De wielas, asbus, naaf en gaffelwangen zijn elk in een eigen kleur getekend en genummerd. Pijlen laten zien dat de asbus iets langer is dan de naaf, zodat het wiel vrij kan draaien.
Voorbeeld uit de praktijk
Mark bouwt in zijn garage een werkbank van ongeveer 80 kg en monteert er vier zwenkwielen onder. Hij gebruikt een M10-bout als wielas. Het asgat van de wielen is 12 mm, dus de bout zit los in het wiel en het wiel wiebelt. Draait hij de bout stevig aan, dan klemt het wiel tegen de gaffel en draait het zwaar. Mark plaatst een asbus met een binnenmaat van 10 mm en een buitenmaat van 12 mm. De asbus is iets langer dan de naaf. Nu zit de bout strak, klemt het wiel niet en rolt de werkbank soepel door de garage.
Waarom het ertoe doet
Speling in het asgat geeft wiebelen en slijtage aan het wiel. Een wiel dat klemt tegen de gaffel draait zwaar en slijt sneller. Met de juiste asbus is de as goed ondersteund en kan het wiel vrij draaien. Dat scheelt kracht bij het duwen en voorkomt onnodige slijtage.
Zo begint u
Meet eerst de dikte van uw wielas, de maat van het asgat en de naaflengte. Meet ook de ruimte tussen de gaffelwangen. Open daarna het zoekfilter voor asbussen en kies de maten die bij uw wiel passen.
Wanneer heeft u een asbus nodig?
Kies een asbus als:
- het asgat groter is dan uw wielas en het wiel speling heeft of wiebelt;
- het wiel tegen de gaffel klemt of schuurt als u de bout aandraait;
- de naaf korter is dan de ruimte tussen de gaffelwangen en u die ruimte netjes wilt opvullen;
- een oude of versleten bus is uitgesleten en het wiel daardoor losjes in de gaffel zit;
- u een wiel op een andere as wilt monteren dan waarvoor het asgat bedoeld is.
Let op bij:
- Verkeerde binnen- of buitenmaat: Een asbus die te ruim zit, geeft nog steeds speling. Een asbus die te krap zit, past niet of gaat vastzitten. Meet as en asgat daarom nauwkeurig op.
- Lengte van de asbus: De asbus moet iets langer zijn dan de naaf, maar niet langer dan de ruimte in de gaffel. Is de asbus te kort, dan klemt het wiel nog steeds. Is hij te lang, dan past hij niet in de gaffel.
- Zware belasting of veel gebruik: Bij hoge belasting of dagelijks gebruik is een wiel met kogellager of rollager vaak een betere keuze dan een wiel dat op een asbus draait. Het hangt af van gewicht, snelheid en afstand.
- Vuil, vocht of stof: Vuil in de asbus geeft slijtage en een zwaardere loop. Controleer de asbus regelmatig en maak hem schoon. Of smeren nodig is, hangt van het materiaal en de omgeving af.
- Materiaal van de asbus: Een stalen bus kan roesten in een natte omgeving, bijvoorbeeld buiten of in de horeca. Kies in dat geval een materiaal dat tegen vocht kan, zoals rvs of kunststof.
Asbus, glijlager, kogellager of rollager?
| Onderdeel | Hoofdfunctie | Draaiweerstand | Onderhoud | Geschikt voor |
|---|---|---|---|---|
| Asbus | Vult het asgat op en houdt het wiel op de juiste afstand in de gaffel | Iets hoger | Af en toe controleren, schoonmaken en zo nodig smeren | Lichte tot matige belasting, korte afstanden en het passend maken van een wiel |
| Glijlager | Laat het wiel glijden over een glad draaivlak | Iets hoger | Weinig tot matig | Lage snelheid, zware of vuile omgevingen en incidenteel gebruik |
| Kogellager | Laat het wiel draaien op kogels | Laag | Weinig (afgedicht) | Dagelijks gebruik, langere afstanden en soepel rijden |
| Rollager | Laat het wiel draaien op rolletjes | Laag | Weinig tot matig | Zwaardere belasting en intensief gebruik |
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een asbus en een lager?
Een asbus is een eenvoudige huls die de as ondersteunt en de ruimte opvult. Een lager, zoals een kogellager of rollager, heeft bewegende delen waardoor het wiel soepeler draait. Een asbus kan ook zelf als glijlager dienen. Hoe het in uw wiel zit, hangt af van de uitvoering.
Welke maat asbus heb ik nodig?
Meet drie dingen. De dikte van uw wielas bepaalt de binnenmaat van de asbus. De maat van het asgat bepaalt de buitenmaat. De naaflengte, plus de ruimte in de gaffel, bepaalt de lengte. Een asbus die iets langer is dan de naaf voorkomt dat het wiel klemt.
Mijn wiel draait zwaar of schuurt tegen de gaffel. Helpt een asbus?
Vaak wel. Als de bout het wiel tegen de gaffel aandrukt, zorgt een asbus die iets langer is dan de naaf voor ruimte. Het wiel hangt dan vrij tussen de gaffelwangen. Draait het wiel nog steeds zwaar, controleer dan ook op vuil of een versleten lager.
Kan ik een versleten asbus vervangen zonder het hele wiel?
Vaak kan dat als de asbus een los onderdeel is. Haal de as eruit, verwijder de oude asbus en plaats een nieuwe met dezelfde maten. Zit de bus vast in het wiel of is het wiel zelf ook versleten, dan is vervanging van het hele wiel verstandiger.
Hoe vind ik de juiste asbus met het zoekfilter?
Open het zoekfilter voor asbussen en voer de maten in die u hebt opgemeten, zoals binnenmaat, buitenmaat en lengte. Wilt u hulp bij de keuze van het hele wiel, gebruik dan de keuzehulp.
Gerelateerde termen
Vind de juiste asbus
Open het voorgefilterde zoekfilter en kies de asbus die past bij uw wielas, asgat en naaflengte.
Twijfelt u? Gebruik de keuzehulp: https://www.rollers.nl/keuzehulp/
