Een wielas is de as waar een wiel om draait. Meestal is dat een bout met moer. De wielas loopt door de gaffel en de naaf van het wiel en brengt het gewicht van de last over op het onderstel. Past de wielas niet goed, dan kan een wiel wiebelen, klemmen of sneller slijten.
Hoe werkt het?
Een wielas lijkt een klein onderdeel, maar het is het draaipunt van het hele wiel. Zo werkt het in drie stappen.
- Stap 1: de as door gaffel en wiel steken: De wielas gaat door het gat in de eerste zijde van de gaffel (de beugel waarin het wiel hangt), door het asgat van het wiel en door het gat in de tweede zijde van de gaffel. Zit er een asbus (een hulsje) in het wiel, dan gaat de as ook daar doorheen.
- Stap 2: de as vastzetten: Aan het uiteinde zet u de wielas vast met een moer. Bij een inbusbout draait u de bout aan met een inbussleutel. Het wiel moet na het aandraaien nog vrij kunnen draaien. Een asbus helpt om de ruimte tussen de gaffelzijden vast te houden.
- Stap 3: het wiel draait om de as en draagt de last: Het wiel draait om de vaste wielas, via een lager in de naaf. Dat lager kan een glijlager, rollager of kogellager zijn. De belasting gaat van het wiel via de as naar de gaffel en daarna naar het meubel, de kar of de machine.
De wielas moet passen bij het asgat van het wiel en bij de breedte van de gaffel. Let dus op de diameter van de as, de lengte en de naaflengte. Is de as te dun, dan kan hij gaan spelen of buigen. Is hij te kort of te lang, dan kan het wiel scheef hangen of niet goed vastzitten.
Beeldsuggestie: Doorsnedetekening van een zwenkwiel van opzij. Toon de wielas door gaffel, asbus en naaf, met de moer aan één kant. Voorzie de afbeelding van de nummers 1, 2 en 3 bij de drie stappen en laat met een pijl zien hoe het gewicht van wiel naar as naar gaffel gaat.
Voorbeeld uit de praktijk
Jan heeft thuis in zijn garage een zware werkbank van 120 kg op vier zwenkwielen. Bij het verschuiven begint één wiel te kraken en het loopt zwaar. Hij haalt het wiel uit de gaffel en ziet dat de moer op de wielas los zat en dat het wiel daardoor scheef heeft gelopen. De wielas is licht verbogen en roestig. Zijn wiel zelf is nog goed, dus hij vervangt alleen de as.
Waarom het ertoe doet
Een werkbank van 120 kg verdeelt zijn gewicht over vier wielen, ongeveer 30 kg per wiel. Bij een drempel of ongelijke vloer draagt één wiel tijdelijk veel meer. Een verbogen of losse wielas is dan de zwakke plek. Het wiel slijt scheef, loopt zwaarder en kan blijven haken. Door de as op tijd te controleren, voorkomt u dat een klein probleem een kapot wiel wordt.
Zo begint u
Meet de diameter van het asgat en de naaflengte van uw wiel en controleer de breedte van de gaffel. Kies daarna in het zoekfilter een wiel dat past bij uw draagkracht en wieldiameter. Controleer in de productgegevens of een as of bout is inbegrepen.
Wanneer controleert of vervangt u de wielas?
Controleer of vervang de wielas als:
- het wiel zijwaarts wiebelt of scheef in de gaffel hangt
- de wielas zichtbaar verbogen, verroest of ingesleten is
- het wiel zwaar loopt, klemt of piept terwijl het lager nog goed lijkt
- de moer of bout steeds losraakt
- u een nieuw wiel plaatst en de oude as niet past bij het asgat of de naaflengte
- u het wiel zwaarder gaat belasten dan voorheen
Let op bij:
- Diameter van de as: De wielas moet passen in het asgat van het wiel of in de asbus. Een as die te dun is, geeft speling. Een as die te dik is, past niet of beschadigt het wiel.
- Lengte van de as en naaflengte: De as moet langer zijn dan de naaflengte plus de beide zijden van de gaffel. Is hij te kort, dan zit de moer niet goed vast. Is hij veel te lang, dan kan hij in de weg zitten of blijven haken.
- Natte of corrosieve omgeving: In een natte ruimte, buiten of in de buurt van schoonmaakmiddelen kan een gewone stalen as roesten. Een verzinkte of rvs uitvoering kan dan helpen. Wat het beste werkt, hangt af van uw situatie.
- Zware of wisselende belasting: Bij zware lasten of schokken, zoals bij een palletwagen of kar over drempels, wordt de as het meest belast. Gebruik dan een as die minstens even sterk is als het origineel en controleer hem regelmatig.
- Te strak aandraaien: Draait u de moer zonder asbus te strak aan, dan klemt de gaffel het wiel af en loopt het zwaar. Controleer altijd of het wiel na het aandraaien nog vrij draait.
Wielas, inbusbout of asbus?
| Onderdeel | Wat is het | Waar zit het | Draagt het de belasting | Gereedschap |
|---|---|---|---|---|
| Wielas (bout met moer) | De as waar het wiel om draait | Door gaffel en naaf | Ja, de volledige belasting gaat via de as naar de gaffel | Steek- of ringsleutel voor de moer |
| Inbusbout | Een bout met zeskantige holte in de kop, die als wielas kan dienen | Door gaffel en naaf, met de kop aan één kant | Ja, als de bout als wielas wordt gebruikt | Inbussleutel |
| Asbus | Een hulsje rond de as in het wiel | In de naaf, om de wielas heen | Niet de hele last, maar het neemt de klemkracht op en houdt de ruimte vrij | Meestal geen, het zit vaak al in het wiel |
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een wielas en een asgat?
Het asgat is het gat in het wiel (de naaf) waar de as doorheen gaat. De wielas is de bout of as die u erdoorheen steekt. De diameter van de wielas moet passen bij het asgat of de asbus.
Hoe weet ik welke wielas ik nodig heb?
Meet de diameter van het asgat, de naaflengte en de breedte van de gaffel. Een as moet door de gaffel en de naaf passen en aan het uiteinde nog genoeg lengte hebben om de moer vast te zetten. Twijfelt u, neem dan de oude wielas mee als voorbeeld bij het uitzoeken.
Mag ik de moer van de wielas strak aandraaien?
Dat hangt af van de uitvoering. Met een asbus kunt u de moer steviger aandraaien, omdat de bus de ruimte tussen de gaffelzijden vasthoudt. Zonder asbus mag de gaffel het wiel niet afklemmen. In beide gevallen moet het wiel na het aandraaien nog vrij kunnen draaien.
Waarom loopt mijn wiel zwaar of piept het, terwijl het lager goed lijkt?
Dat kan aan de wielas liggen. Een verbogen of roestige as, te strak aangedraaide moer of vuil en draden rond de as maken het wiel zwaar. Haal het wiel uit de gaffel, maak de as schoon en controleer of hij recht is. Pas daarna beoordeelt u het lager.
Kan ik in het zoekfilter een wiel vinden dat past bij mijn wielas?
Ja, met het zoekfilter kiest u eerst op maat en draagkracht, zoals de wieldiameter. Vergelijk daarna in de productgegevens het asgat en de naaflengte met uw huidige as. Twijfelt u over de combinatie, gebruik dan de keuzehulp.
Gerelateerde termen
Vind het wiel dat past bij uw wielas
Gebruik het zoekfilter op https://www.rollers.nl/filter/ om wielen te vergelijken op maat en draagkracht en controleer daarna het asgat en de naaflengte.
Bekijk wielen in het zoekfilter
Twijfelt u? Gebruik de keuzehulp: https://www.rollers.nl/keuzehulp/
