Een bokwiel is een wiel in een vaste gaffel dat niet kan draaien om een verticale as. Het wiel rolt daardoor alleen vooruit en achteruit, in een rechte lijn. Bokwielen geven een wagen richtingsstabiliteit en worden meestal gecombineerd met zwenkwielen.
Hoe werkt het?
Een bokwiel bestaat uit een wiel dat met een as in een gaffel hangt. De gaffel zit vast op een bevestigingsplaat, die u op de onderkant van een wagen, machine of meubel monteert. Omdat er geen zwenkkop tussen zit, blijft het wiel altijd in dezelfde richting staan.
- Wiel: bestaat uit een velg en een loopvlak. Het loopvlak is het deel dat de vloer raakt. Het materiaal bepaalt onder meer grip, geluid en vloerbescherming.
- Lagering: zit in het wiel en zorgt dat het soepel draait. Dit is een glijlager, rollager of kogellager.
- Wielas: loopt door het asgat van het wiel en houdt het wiel in de gaffel. De as wordt vastgezet met een bout en moer.
- Gaffel: is de beugel, meestal van staal, waarin het wiel hangt. Bij een bokwiel is de gaffel direct verbonden met de bevestiging.
- Bevestigingsplaat: is de plaat waarmee het bokwiel op de wagen wordt geschroefd. De gatafstand plaat moet passen bij de boorgaten in uw constructie.
Het verschil met een zwenkwiel zit in de zwenkkop. Een zwenkwiel draait vrij om zijn as en volgt de richting van de wagen. Een bokwiel doet dat niet. Daardoor rijdt een wagen met bokwielen stabiel rechtdoor, maar draait hij minder makkelijk. Bij een ronde of bochtige route is daarom vaak een combinatie nodig, de zogeheten wielopstelling.
Beeldsuggestie: Doorsnede of exploded view van een bokwiel met genummerde onderdelen (1 wiel, 2 lagering, 3 wielas, 4 gaffel, 5 bevestigingsplaat). Daarnaast een klein bovenaanzicht van een wagen met twee bokwielen en twee zwenkwielen, met pijlen die de rijrichting laten zien.
Voorbeeld uit de praktijk
Een magazijnmedewerker gebruikt een platformwagen met een eigen gewicht van 100 kg. De wagen wordt beladen met maximaal 400 kg en rijdt dagelijks een gang van 40 meter door. De wagen heeft nu vier zwenkwielen en trekt steeds scheef. De medewerker moet voortdurend bijsturen.
Waarom het ertoe doet
Met vier zwenkwielen kan elk wiel een andere kant op draaien, bijvoorbeeld door een kleine drempel of een ongelijke vloer. Door aan één kant twee bokwielen te plaatsen en aan de andere kant twee zwenkwielen, blijft de wagen netjes in het spoor en kan hij toch nog draaien. Let wel op de draagkracht. De totale belasting is 500 kg. Gelijk verdeeld is dat 125 kg per wiel. In de praktijk is de last zelden gelijk verdeeld, dus kiest u een wiel met een ruime marge, bijvoorbeeld minimaal 200 kg per wiel.
Zo begint u
Open het zoekfilter voor bokwielen en vul eerst de benodigde draagkracht en wieldiameter in. Kies daarna het loopvlakmateriaal dat bij uw vloer past. Controleer ten slotte de gatafstand plaat en de bouwhoogte. Als u ook zwenkwielen nodig heeft, kies die dan met dezelfde bouwhoogte, zodat de wagen niet schuin staat.
Wanneer kiest u een bokwiel?
Kies een bokwiel als:
- uw wagen of machine vooral rechtdoor moet rijden, bijvoorbeeld in een lange gang of langs een productielijn.
- u een stabiele wagen wilt die niet wegdraait of zwabbert bij het duwen of trekken.
- u de wagen aan één kant wilt laten sturen en aan de andere kant richting wilt vasthouden, in combinatie met zwenkwielen.
- u een wiel zoekt dat geen ruimte nodig heeft om te zwenken, bijvoorbeeld omdat de wagen tegen een muur of machine staat.
- de wagen zwaar beladen wordt en u een eenvoudige, robuuste uitvoering zonder zwenkkop wilt.
Let op bij:
- Wagens met alleen bokwielen: Een wagen met uitsluitend bokwielen kan nauwelijks draaien. Dat werkt alleen op een vaste, rechte route. Voor bochten en manoeuvreren heeft u zwenkwielen nodig.
- Combineren met zwenkwielen: Een zwenkwiel is door de zwenkkop meestal hoger dan een bokwiel met dezelfde wieldiameter. Controleer de bouwhoogte van beide wielen, anders staat de wagen scheef of draagt één wiel niet mee.
- Oneffen vloeren: Bij een ongelijke vloer kan een bokwiel de vloer verlaten, waardoor de belasting op de andere wielen toeneemt. Kies een ruime draagkracht en eventueel een ander loopvlakmateriaal.
- Stil staan en remmen: Een bokwiel heeft zelf geen rem. Moet de wagen op een plek blijven staan, plaats dan zwenkwielen met rem op de andere hoek.
- Bevestiging: Controleer of de gatafstand plaat en het type bevestiging passen bij de boorgaten in uw wagen of meubel. Een plaat die net niet past, is een veelvoorkomende reden om te retourneren.
Bokwiel, zwenkwiel of zwenkwiel met rem?
| Wieltype | Draaibaarheid | Rechtuit rijden | Bouwhoogte | Geschikt voor |
|---|---|---|---|---|
| Bokwiel | Geen, rolt alleen vooruit en achteruit | Zeer stabiel | Meestal lager | Rechte routes en richtingsstabiliteit, vaak samen met zwenkwielen |
| Zwenkwiel | Draait volledig mee | Minder stabiel | Hoger | Wagens die moeten manoeuvreren en draaien |
| Zwenkwiel met rem | Draait volledig mee, de rem zet het wiel vast | Minder stabiel als de rem los staat | Hoger | Wagens die ook stil moeten kunnen staan |
Veelgestelde vragen
Hoeveel bokwielen en zwenkwielen heb ik nodig onder een wagen?
Een veelgebruikte opstelling bij vier wielen is twee bokwielen aan de ene kant en twee zwenkwielen aan de andere kant. Zo blijft de wagen stabiel en kan hij toch sturen. Welke opstelling het beste past, hangt af van de route, de belasting en hoe vaak de wagen moet draaien. Meer uitleg vindt u bij wielopstelling.
Kan ik een wagen alleen met bokwielen uitrusten?
Dat kan, maar de wagen kan dan bijna niet draaien. Het is alleen verstandig als de wagen altijd in een rechte lijn rijdt, bijvoorbeeld in een geleiding of een smalle gang. Voor de meeste wagens is een combinatie met zwenkwielen praktischer.
Hoe bepaal ik de draagkracht van een bokwiel?
Tel het eigen gewicht van de wagen en de maximale lading op. Deel dat door het aantal wielen en reken met een ruime marge, omdat de last zelden gelijk verdeeld is. Bij 500 kg totaal en vier wielen is 125 kg per wiel de theoretische waarde. In de praktijk kiest u dan bijvoorbeeld wielen vanaf 200 kg per stuk.
Kan ik een bokwiel vervangen door een zwenkwiel op dezelfde plaat?
Soms wel, maar controleer eerst de gatafstand plaat en de bouwhoogte. Een zwenkwiel is vaak hoger dan een bokwiel met dezelfde wieldiameter. Vervangt u slechts één wiel, dan kan de wagen daardoor schuin gaan staan. Vervang bij twijfel alle wielen in één keer.
Hoe vind ik het juiste bokwiel in het zoekfilter?
Het zoekfilter voor bokwielen laat u filteren op onder andere draagkracht, wieldiameter, loopvlakmateriaal en bevestiging. Begin met de draagkracht en de wieldiameter en verfijn daarna op uw vloer en de gatafstand plaat. Twijfelt u over de combinatie met zwenkwielen, gebruik dan de keuzehulp.
Gerelateerde termen
Vind uw bokwiel
Open het voorgefilterde zoekfilter en kies het bokwiel dat past bij uw draagkracht, vloer en bevestiging.
Twijfelt u? Gebruik de keuzehulp: https://www.rollers.nl/keuzehulp/
