Dubbele rem: wat is het en hoe werkt het? Uitleg met voorbeeld

Een dubbele rem is een rem op een zwenkwiel die twee bewegingen tegelijk blokkeert: het draaien van het wiel en het zwenken van de zwenkkop. Daardoor blijft een kar, werkbank of bed echt op zijn plek staan. Een gewone wielrem blokkeert alleen het wiel, waardoor het wiel nog wel kan zwenken.

Hoe werkt het?

Bij een dubbele rem bedient u één hendel of trapper. Die zet in één beweging twee blokkades aan. Het exacte mechanisme verschilt per uitvoering, maar de opbouw is vaak ongeveer gelijk.

1. Remhendel of trapper: is het onderdeel waarop u met uw voet drukt. Vaak zit hij aan de gaffel. Met één beweging zet u de rem aan of uit.
2. Remmechanisme: brengt de beweging van de hendel over op de blokkades. Dit gebeurt met een stang, een nok of een veerklem, afhankelijk van de uitvoering.
3. Wielblokkade: drukt tegen het loopvlak of de velg van het wiel, of grijpt erin. Het wiel kan dan niet meer draaien.
4. Zwenkblokkade: zet de zwenkkop vast, bijvoorbeeld met een pen of tandjes. De gaffel kan dan niet meer rond de zwenkkop draaien.
5. Zwenkkop: is het draaipunt waarmee het wiel van richting verandert. Bij een actieve dubbele rem staat dit draaipunt vast.

Trapt u de rem aan, dan staat het wiel stil en wijst de gaffel in een vaste richting. Het wiel kan dus niet meer rollen en ook niet meer wegdraaien. Zonder zwenkblokkade kan een geremd wiel nog zijwaarts wegdraaien en glijdt uw kar alsnog een stukje weg. Bij een dubbele rem gebeurt dat veel minder. Een dubbele rem is een blokkade en geen noodrem. Gebruik hem alleen wanneer de kar stilstaat.

Beeldsuggestie: Doorsnede of schematische tekening van een zwenkwiel met dubbele rem. Nummer de onderdelen (hendel, mechanisme, wielblokkade, zwenkblokkade, zwenkkop) en laat in twee naast elkaar geplaatste afbeeldingen de rem uit en aan zien.

Voorbeeld uit de praktijk

Een timmerman heeft in zijn werkplaats een verrijdbare werkbank van 150 kg op vier zwenkwielen. Met gereedschap en materiaal komt de totale belasting op ongeveer 200 kg. Hij verplaatst de bank vaak over de vloer, maar zaagt en schaaft er ook op. Met gewone wielremmen staat de bank stil als hij rechtdoor duwt. Duwt hij schuin, dan draaien de wielen weg en schuift de bank een paar centimeter op. Met een dubbele rem staan zowel de wielen als de zwenkkoppen vast. De bank blijft staan, ook bij zijwaartse druk.

Waarom het ertoe doet

Bij werk waarbij u kracht uitoefent op een verrijdbaar object, is stabiliteit belangrijk voor veiligheid en nauwkeurigheid. Een bank of kar die ongemerkt wegschuift, kan voor ongelukken of fouten zorgen. Of een dubbele rem nodig is, hangt af van de situatie. Op een vlakke, gladde vloer met weinig zijwaartse kracht is een enkele wielrem soms genoeg.

Zo begint u

Bepaal eerst de totale belasting en deel die door het aantal wielen. In dit voorbeeld is dat 200 kg gedeeld door 4, dus 50 kg per wiel. Neem daar ruime marge bovenop voor de draagkracht. Open daarna het zoekfilter met wielen met rem en controleer per product of de rem zowel het wiel als de zwenkkop blokkeert. Let ook op bouwhoogte en bevestiging.

Wanneer kiest u een dubbele rem?

Kies een dubbele rem als:

• u op of aan het object werkt en het absoluut niet mag verschuiven, zoals een werkbank, een behandelstoel of een steiger op wielen
• het object ook zijwaartse duwkracht krijgt, bijvoorbeeld bij zagen, schuren of het in en uit stappen van een bed of rolstoelplatform
• de kar op een lichte helling of in een drukke omgeving staat waar iemand er per ongeluk tegenaan kan lopen
• u zeker wilt weten dat een geladen kar bij het laden en lossen niet wegrolt of wegdraait
• u wilt voorkomen dat een geremd wiel door zwenken toch nog beweegt

Let op bij:

• Aantal wielen met rem: Zet bij voorkeur op minimaal twee wielen een rem, en bij zware of hoge objecten op alle vier. Bij twee geremde wielen kunt u het beste diagonaal remmen. Dat is stabieler dan twee wielen aan dezelfde kant.
• Zwaar of hoog object: Controleer de draagkracht van elk wiel en houd ruime marge. De remkracht van het wiel zelf blijft beperkt. Op een helling is een rem alleen niet altijd voldoende. Hoe zwaarder de last, hoe belangrijker het is om de situatie goed te beoordelen.
• Vuil, stof of vocht: Haren, draden, stof of vet in het remmechanisme kunnen de werking verminderen. Maak het mechanisme regelmatig schoon en controleer of de rem nog goed vastzet.
• Gladde of zachte ondergrond: Op gladde vloeren, zoals natte tegels of gepolijst beton, kan een geremd object nog wegglijden. Dat hangt af van het loopvlak en de vloer. Test altijd in de praktijk.
• Bevestiging en bouwhoogte: Een wiel met dubbele rem is vaak iets hoger of groter dan een wiel zonder rem. Controleer of de bevestiging en de bouwhoogte passen bij uw object.

Dubbele rem, wielrem of geen rem?

Type	Wiel blokkeert	Zwenkkop blokkeert	Stabiliteit in stilstand	Geschikt voor
Dubbele rem	Ja	Ja	Hoog	Werkbanken, behandelstoelen, steigers en objecten die bij zijwaartse kracht niet mogen schuiven
Wielrem (enkele rem)	Ja	Nee	Gemiddeld	Karren en meubels die vooral stil moeten staan en weinig zijwaartse kracht krijgen
Zwenkwiel zonder rem	Nee	Nee	Laag	Karren die altijd in beweging zijn of worden vastgehouden, zoals een lichte trolley
Bokwiel (vaste gaffel)	Nee, tenzij met rem	Niet van toepassing, de gaffel zwenkt niet	Rolt rechtuit, zijwaarts weinig beweging	Combinatie met zwenkwielen voor goed rechtuit rijden, bijvoorbeeld op steekwagens

Veelgestelde vragen

Gerelateerde termen

• wielrem
• zwenkwiel met rem
• zwenkkop
• zwenkwiel
• bokwiel
• draagkracht