Een zwenkwiel is een wiel dat in een draaibare bevestiging zit en daardoor 360 graden om zijn eigen as kan draaien. Zo kan een object zoals een werkbank, rolcontainer of steekwagen in elke richting bewegen en makkelijk bochten maken. Het is de meest gebruikte wielsoort voor verrijdbare meubels, karren en apparatuur.
Hoe werkt het?
Een zwenkwiel bestaat uit een wiel in een gaffel (de beugel om het wiel) en een draaibare zwenkkop. Als u het object duwt, draait de zwenkkop het wiel vanzelf in de richting van de beweging. Dit zijn de belangrijkste onderdelen:
- Bevestiging: Hiermee zit het zwenkwiel vast aan uw object. Dit kan een plaatbevestiging zijn met vier gaten (let op de gatafstand van de plaat), een boutgatbevestiging of een plaatstift.
- Zwenkkop: Het draaipunt tussen de bevestiging en de gaffel. Meestal draait de zwenkkop op een kogelkrans, zodat het wiel soepel kan zwenken.
- Gaffel: De beugel die het wiel vasthoudt. De gaffel draagt het gewicht van het object en bepaalt voor een groot deel de draagkracht van het zwenkwiel.
- Wielas: De as waaromheen het wiel draait. Deze zit vast in de gaffel.
- Lager: Zorgt dat het wiel soepel om de as draait. Dit kan een glijlager, rollager of kogellager zijn.
- Wiel: Bestaat uit een velg en een loopvlak. Het loopvlak (bijvoorbeeld rubber of kunststof) raakt de vloer en bepaalt grip, geluid en vloerbescherming.
Het midden van de zwenkkop staat niet precies boven het midden van de wielas. Die afstand heet de uitslag. Daardoor wordt het wiel als het ware achter de zwenkkop aan ‘gesleept’ en draait het vanzelf mee. Een grotere uitslag laat het wiel makkelijker draaien. Een kleinere uitslag geeft meer stabiliteit, bijvoorbeeld bij hogere snelheid. Wat het beste past, hangt af van uw toepassing. Ook de bouwhoogte (de hoogte van de vloer tot de bevestiging) is belangrijk, omdat die bepaalt hoe hoog uw object komt te staan.
Beeldsuggestie: Een explosietekening van een zwenkwiel met genummerde onderdelen: 1 bevestiging, 2 zwenkkop, 3 gaffel, 4 wielas, 5 lager, 6 wiel. Geef daarnaast met een bovenaanzicht de uitslag aan als de afstand tussen het midden van de zwenkkop en het midden van de wielas.
Voorbeeld uit de praktijk
Een particulier bouwt een werkbank voor in de garage. De werkbank weegt zelf 40 kg en er ligt gemiddeld 80 kg aan gereedschap op. Het totaal is dus 120 kg. De garage heeft een gladde betonvloer. De werkbank moet af en toe tegen de muur geschoven worden, maar tijdens het werken moet hij stevig blijven staan. Daarom kiest de bouwer vier zwenkwielen, waarvan twee met rem.
Waarom het ertoe doet
Bij 120 kg is de draagkracht per wiel gemiddeld 30 kg. In de praktijk is de verdeling nooit perfect, bijvoorbeeld door een kleine oneffenheid in de vloer. Een marge is daarom verstandig. Wielen met een draagkracht van 50 kg per stuk of meer geven ruimte. Met zwenkwielen kan de werkbank zijwaarts, achteruit en in een bocht bewegen, wat in een smalle garage veel scheelt. De twee zwenkwielen met rem zorgen dat de werkbank niet wegrolt tijdens het zagen of schuren. Een loopvlak van rubber of een ander zacht materiaal beschermt de vloer en maakt minder geluid.
Zo begint u
Meet eerst de gatafstand van de plaat of kies een bevestiging die past bij uw werkbank. Bepaal daarna het totaalgewicht en de gewenste draagkracht per wiel. Open het zoekfilter voor zwenkwielen en filter op draagkracht, wieldiameter en bevestiging. Twijfelt u over de keuze? Gebruik dan de keuzehulp.
Wanneer kiest u een zwenkwiel?
Kies een zwenkwiel als:
- uw object wendbaar moet zijn en in alle richtingen moet kunnen rijden, bijvoorbeeld een rolcontainer, werkbank of bedtafel
- u in smalle gangen, kleine ruimtes of rond hoeken werkt
- u het object makkelijk met de hand wilt verplaatsen zonder het op te tillen
- u een deel van de wielen wilt combineren met bokwielen, bijvoorbeeld twee zwenkwielen aan de ene kant en twee bokwielen aan de andere kant voor een betere rechtuitloop
- u een zwenkwiel met rem nodig heeft om het object stil te zetten tijdens het werk
Let op bij:
- Zware lasten: Tel het totaalgewicht van het object en de lading bij elkaar op en deel dat door het aantal wielen. Kies een draagkracht met een ruime marge, omdat de belasting zelden gelijk verdeeld is. Voor zware lasten bestaan zwaarlastwielen.
- Lange of smalle objecten die rechtuit moeten rijden: Vier zwenkwielen kunnen bij een lange kar ongewenst opzij zwenken. Een combinatie met bokwielen houdt het object beter in de rij.
- Hogere snelheden: Bij snel rijden kan een zwenkwiel gaan trillen of ‘shimmyen’. Dat kan onder andere komen door een te kleine of te grote uitslag, vuil in het wiel of slijtage. Een stevige uitvoering met een goed lager helpt.
- Ongelijke of ruwe vloeren: Een groter wiel rolt makkelijker over drempels en oneffenheden. Kies daarnaast een loopvlak dat past bij de vloer, bijvoorbeeld een zachter loopvlak voor meer demping.
- Objecten die stil moeten blijven staan: Een gewoon zwenkwiel kan niet worden vastgezet. Kies dan een zwenkwiel met rem, zodat het object tijdens gebruik niet wegrolt.
Zwenkwiel, zwenkwiel met rem, bokwiel of dubbel zwenkwiel?
| Wiel | Draaibaar | Vastzetten | Wendbaarheid | Rechtuit rijden | Geschikt voor |
|---|---|---|---|---|---|
| Zwenkwiel | Ja, 360 graden | Niet mogelijk | Hoog | Goed, maar minder dan een bokwiel | Verrijdbare meubels, werkbanken, rolcontainers en karren die overal heen moeten kunnen |
| Zwenkwiel met rem | Ja, 360 graden | Ja, met rem | Hoog | Goed, maar minder dan een bokwiel | Objecten die ook stil moeten kunnen staan, zoals een werkbank of een apparaat in de zorg |
| Bokwiel | Nee, vaste rijrichting | Niet mogelijk | Laag | Zeer goed | Lange karren en wagens die vooral rechtuit rijden, vaak in combinatie met zwenkwielen |
| Dubbel zwenkwiel | Ja, 360 graden | Afhankelijk van de uitvoering | Hoog | Goed | Zwaardere lasten en gevoelige vloeren, omdat het gewicht over twee wielen wordt verdeeld |
Veelgestelde vragen
Hoeveel zwenkwielen heb ik nodig onder mijn object?
Meestal zijn dat er vier, één in elke hoek. Soms worden twee zwenkwielen gecombineerd met twee bokwielen voor een betere rechtuitloop. Reken het totaalgewicht uit, deel dat door het aantal wielen en kies een draagkracht per wiel met een ruime marge. Bij een object van 200 kg op vier wielen is gemiddeld 50 kg per wiel nodig. Wielen met een hogere draagkracht zijn dan veiliger.
Wat is het verschil tussen een zwenkwiel en een bokwiel?
Een zwenkwiel draait 360 graden mee met de richting waarin u duwt. Een bokwiel zit vast in één richting en rijdt alleen vooruit en achteruit. Een zwenkwiel is wendbaar. Een bokwiel loopt stabieler rechtuit. Veel karren gebruiken een combinatie van beide.
Waarom trilt of wiebelt mijn zwenkwiel?
Dat kan meerdere oorzaken hebben: te hoge snelheid, vuil of haren in het wiel, slijtage van het lager, een losse bevestiging of een ongelijke vloer. Ook de uitslag speelt een rol. Controleer eerst of alles goed vastzit en schoon is. Blijft het probleem bestaan, dan past het wiel mogelijk niet goed bij uw toepassing.
Welke bevestiging past bij mijn zwenkwiel?
Dat hangt af van uw object. Bij een plaatbevestiging meet u de gatafstand van de plaat en de grootte van de gaten. Bij een boutgatbevestiging let u op de maat van het gat. Bij een plaatstift let u op de diameter en lengte van de stift. Controleer ook de bouwhoogte, zodat uw object niet te hoog of te laag komt te staan.
Hoe gebruik ik het zoekfilter om het juiste zwenkwiel te vinden?
Begin met de zaken die vastliggen, zoals de draagkracht en de bevestiging. Kies daarna de wieldiameter en het loopvlakmateriaal dat past bij uw vloer. Weet u niet zeker welke combinatie het beste is? Dan helpt de keuzehulp u stap voor stap naar een passend zwenkwiel.
Gerelateerde termen
Vind uw zwenkwiel
Open het zoekfilter en filter op draagkracht, wieldiameter en bevestiging om direct de zwenkwielen te zien die bij uw situatie passen.
