De naaf is het middendeel van een wiel. Het is het deel waar de as doorheen loopt en waarin het lager of de asbus zit. De naaf zorgt ervoor dat het wiel soepel om de as kan draaien.
Hoe werkt het?
Een wiel bestaat uit meerdere lagen, van buiten naar binnen. Helemaal in het midden zit de naaf. De as of bout gaat door de naaf heen en zit vast in de gaffel (de beugel waarin het wiel hangt). Het wiel draait om die as. Dit zijn de onderdelen die bij de naaf horen:
- Loopvlak: is de buitenkant van het wiel die de vloer raakt. Het zit om de velg heen.
- Velg: is het deel tussen het loopvlak en de naaf. Het draagt het loopvlak.
- Naaf: is het middendeel van het wiel. Hier komt de belasting van het wiel samen op de as.
- Lager: zit in de naaf en laat het wiel draaien. Dit kan een kogellager, rollager of glijlager zijn.
- Asbus: is een buisje in de naaf waar de as of bout doorheen gaat.
- Asgat: is de opening door de naaf waar de as doorheen past. De diameter moet bij uw as of bout passen.
Twee maten van de naaf zijn belangrijk bij het kiezen van een wiel. De eerste is het asgat, de diameter van de opening. De tweede is de naaflengte, de lengte van de naaf in millimeters. De naaflengte bepaalt of het wiel precies tussen de benen van de gaffel past. Is de naaf te lang, dan klemt het wiel. Is de naaf te kort, dan zit er speling en kan het wiel gaan wiebelen.
Beeldsuggestie: Een doorsnede van een wiel van opzij, met genummerde labels: 1 loopvlak, 2 velg, 3 naaf, 4 lager, 5 asbus, 6 asgat. Teken de naaflengte als maatpijl in millimeters, naast de gaffelbenen.
Voorbeeld uit de praktijk
Een medewerker van een groothandel in bouwmaterialen gebruikt een transportwagen voor ongeveer 250 kg aan dozen. Eén zwenkwiel is versleten. Hij haalt het wiel uit de gaffel en bestelt een wiel met dezelfde diameter. Het nieuwe wiel past niet. De naaf is 3 mm te lang en klemt tussen de gaffelbenen. Het wiel kan niet draaien. Hij had alleen naar de wieldiameter gekeken en niet naar de naaflengte.
Waarom het ertoe doet
Een wiel dat een paar millimeter te lang of te kort is in de naaf, werkt niet goed. Het draait zwaar, schuurt tegen de gaffel of heeft speling. Dat geeft sneller slijtage en meer geluid. Bij zware belasting kan het ook gevaarlijk worden. Meet daarom altijd de naaflengte en het asgat op voordat u een nieuw wiel bestelt.
Zo begint u
Meet de naaflengte en de diameter van het asgat van uw oude wiel. Meet ook de binnenmaat van de gaffel. Vul deze maten in bij het zoekfilter en kies daarna de draagkracht die u nodig heeft.
Waar let u op bij de naaf?
Controleer de naaf als:
- u een versleten wiel vervangt en het nieuwe wiel in dezelfde gaffel moet passen.
- u een wiel kiest voor een bestaande as of bout met een vaste diameter.
- het wiel zwaar draait, wiebelt of schuurt tegen de gaffel.
- u van lagering wilt wisselen, bijvoorbeeld van glijlager naar kogellager, en wilt weten of dat in de naaf past.
Let op bij:
- Naaflengte past niet bij de gaffel: Meet de binnenmaat van de gaffel en vergelijk die met de naaflengte van het wiel. Een naaf die te lang is, klemt. Een naaf die te kort is, geeft speling.
- Asgat past niet bij de as of bout: Het asgat moet bij de diameter van uw as of bout passen. Meet beide op en neem de asbus mee in uw berekening.
- Draad, haar of vuil rond de naaf: In werkplaatsen, de zorg en de horeca wikkelt vuil zich vaak om de naaf. Dat laat het wiel zwaar lopen. Maak de naaf regelmatig schoon.
- Zware belasting op een kleine naaf: De belasting gaat via de naaf naar de as. Controleer bij zwaardere lasten of de draagkracht van het wiel past bij uw gebruik. Of een zwaardere naaf nodig is, hangt af van het wiel en de situatie.
Naaf, velg, asbus of lager?
| Onderdeel | Wat het doet | Waar het zit | Draait het mee? | Los te vervangen? |
|---|---|---|---|---|
| Naaf | Verbindt het wiel met de as en neemt de belasting op | In het midden van het wiel | Ja, met het wiel | Meestal niet, het is onderdeel van het wiel |
| Velg | Draagt het loopvlak | Tussen naaf en loopvlak | Ja, met het wiel | Meestal niet, het hoort bij het wiel |
| Asbus | Geeft de as of bout een gladde, passende geleiding door het asgat | In de naaf, rond de as | Meestal niet, het wiel draait eromheen | Soms, afhankelijk van het wiel |
| Lager | Zorgt dat het wiel soepel draait | In de naaf | Deels: de buitenkant draait mee | Soms, afhankelijk van het wiel |
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen de naaf en de velg?
De naaf is het middendeel waar de as doorheen gaat. De velg is het deel tussen de naaf en het loopvlak. Bij veel wielen zijn naaf en velg één onderdeel.
Wat is naaflengte en waarom is die belangrijk?
De naaflengte is de lengte van de naaf in millimeters. Die moet goed passen tussen de benen van de gaffel. Is de naaf te lang, dan klemt het wiel. Is de naaf te kort, dan heeft het wiel speling en kan het gaan wiebelen.
Kan ik de naaf apart vervangen?
Meestal niet. De naaf is vast onderdeel van het wiel. Bij sommige wielen kunt u wel het lager of de asbus vervangen. Dat hangt af van het type wiel. Is de naaf beschadigd, dan vervangt u meestal het hele wiel.
Mijn wiel draait zwaar. Ligt dat aan de naaf?
Dat kan. Vaak zit er vuil of draad rond de naaf, of is het lager of de asbus versleten. Het kan ook zijn dat de naaf niet goed past in de gaffel. Haal het wiel eruit, maak het schoon en controleer de maten.
Hoe vind ik met het zoekfilter een wiel met de juiste naaf?
Meet eerst de naaflengte en het asgat van uw oude wiel. Vul die maten in bij het zoekfilter. U ziet dan alleen wielen die passen. Weet u het niet zeker? Gebruik dan de keuzehulp.
Gerelateerde termen
Vind een wiel met de juiste naaf
Vul de naaflengte en het asgat in bij het zoekfilter en bekijk direct de wielen die in uw gaffel passen.
Twijfelt u? Gebruik de keuzehulp: https://www.rollers.nl/keuzehulp/
