De gaffel is de beugel waarin het wiel hangt. Hij houdt de wielas vast en geeft het gewicht van uw last door aan de bevestiging. Bij een zwenkwiel draait de gaffel mee met de rijrichting. Bij een bokwiel staat de gaffel vast.
Hoe werkt het?
Een gaffel lijkt op een omgekeerde U. Het wiel zit tussen de twee zijkanten en draait om een as die door beide zijkanten loopt. Zo staat het wiel stabiel en kan de last er op rusten.
- Gaffelarmen: de twee zijkanten links en rechts van het wiel. Zij dragen het gewicht en houden het wiel op zijn plek.
- Bovenstuk: het deel dat de twee armen verbindt. Hierop sluit de zwenkkop of de bevestiging aan.
- Asgat: het gat in elke gaffelarm waar de wielas doorheen gaat. De maat van het asgat moet passen bij de wielas.
- Wielas: de bout of as waar het wiel omheen draait. De as zit vast in de gaffel en wordt meestal geborgd met een moer.
- Aansluiting op zwenkkop of bevestiging: bij een zwenkwiel zit de gaffel aan de zwenkkop, zodat hij kan draaien. Bij een bokwiel zit de gaffel vast aan de bevestiging.
De gaffel bepaalt mede welk wiel erin past. De afstand tussen de gaffelarmen moet passen bij de naaflengte van het wiel. De ruimte onder het bovenstuk bepaalt hoe groot de wieldiameter mag zijn. Ook de uitslag hangt samen met de gaffel. Dat is de afstand tussen het draaipunt van de zwenkkop en het midden van de wielas. Hoe groter de uitslag, hoe makkelijker het wiel zich draait.
Beeldsuggestie: Doorsnede van een zwenkwiel in zijaanzicht en vooraanzicht. De gaffel is gekleurd en de gaffelarmen, het bovenstuk, het asgat en de wielas hebben genummerde labels die overeenkomen met de lijst. Een pijl toont de uitslag.
Voorbeeld uit de praktijk
De heer De Vries heeft in zijn garage een werkbank van ongeveer 180 kg, inclusief gereedschap. De bank staat op vier zwenkwielen. Hij rijdt de bank regelmatig over een dorpel van 2 cm naar buiten. Na een paar maanden loopt één wiel scheef en klemt het bij het draaien. Hij ziet dat een gaffelarm iets naar buiten is gebogen en dat het wiel langs de gaffel schuurt.
Waarom het ertoe doet
De gaffel draagt het gewicht en vangt schokken op. Als hij buigt, staat het wiel niet meer recht tussen de armen. Het wiel draait dan zwaar en slijt ongelijk. Ook de lagering krijgt het zwaarder. Een verbogen gaffel is geen schoonheidsfoutje. Het is een teken dat het wiel te licht is voor de situatie, of dat de gaffel niet sterk genoeg is.
Zo begint u
Vervang het hele zwenkwiel en probeer de gaffel niet recht te buigen. Bepaal eerst wat de bank in totaal weegt en deel dat door vier. Neem daar ruim extra draagkracht bij, omdat de last niet altijd gelijk verdeeld is en de dorpel schokken geeft. Let ook op het gaffelmateriaal. Open daarna het zoekfilter en stel de draagkracht, de wieldiameter en de bevestiging in die u nodig hebt.
Waar let u op bij de gaffel?
Controleer de gaffel extra goed als:
- u zware lasten verplaatst, bijvoorbeeld een rolcontainer of werkbank van enkele honderden kilo’s
- u vaak over drempels, putdeksels of oneffen vloeren rijdt en de gaffel schokken moet opvangen
- u een los wiel wilt vervangen en moet weten of het nieuwe wiel in de bestaande gaffel past
- u het zwenkwiel gebruikt in een natte, vochtige of schone omgeving, zoals een keuken of zorginstelling
- u een wiel met grotere diameter of breder loopvlak wilt monteren
Let op bij:
- Natte of vochtige ruimtes: Kies een gaffelmateriaal dat bestand is tegen vocht, zoals verzinkt staal of rvs. Welk materiaal het beste past, hangt af van de omgeving en van reinigingsmiddelen.
- Zware of stootbelasting: Een dikkere, steviger gaffel is dan belangrijker dan een mooie afwerking. Kijk niet alleen naar de draagkracht van het wiel, maar ook naar de opbouw van het hele zwenkwiel.
- Ander wiel in dezelfde gaffel: Meet de ruimte tussen de gaffelarmen, het asgat en de ruimte onder het bovenstuk. Past de naaflengte of de wieldiameter niet, dan klemt het wiel of schuurt het langs de gaffel.
- Verbogen of beschadigde gaffel: Richt een verbogen gaffel niet recht. Het metaal is dan verzwakt. Vervang het zwenkwiel of bokwiel.
- Meerdere wielen onder één object: Gebruik bij voorkeur wielen van hetzelfde type en dezelfde bouwhoogte. Zo staat het object recht en draagt elke gaffel zijn deel.
Gaffel, zwenkkop, wielas of plaatbevestiging?
| Onderdeel | Plek in het wiel | Belangrijkste taak | Beweegt mee bij zwenken | Bij schade merkt u |
|---|---|---|---|---|
| Gaffel | Beugel rond het wiel | Draagt het wiel en geeft de last door | Ja | Wiel loopt scheef, schuurt of klemt |
| Zwenkkop | Tussen gaffel en bevestiging | Laat het wiel draaien | Deels (de draaiverbinding) | Wiel draait stroef of hapert bij richtingswijziging |
| Wielas | Door het wiel en beide gaffelarmen | Houdt het wiel in de gaffel en laat het draaien | Ja, de as zit vast in de gaffel | Wiel wiebelt of schuift zijdelings |
| Plaatbevestiging | Bovenop het zwenkwiel | Verbindt het wiel met het object | Nee | Wiel zit los of het object staat scheef |
Veelgestelde vragen
Kan ik een verbogen gaffel rechtbuigen?
Dat raden wij af. Door het buigen verzwakt het metaal en kan de gaffel later alsnog doorbuigen of breken. Vervang liever het hele zwenkwiel of bokwiel. Kies daarbij een wiel met meer draagkracht als u merkt dat de belasting of de schokken te groot waren.
Wat is het verschil tussen een gaffel en een zwenkkop?
De gaffel is de beugel waarin het wiel hangt. De zwenkkop is de draaiverbinding tussen die gaffel en de bevestiging. Door de zwenkkop kan de gaffel draaien, waardoor het wiel zijn richting kan veranderen. Een bokwiel heeft geen zwenkkop.
Waarom past mijn nieuwe wiel niet in de gaffel?
Meestal ligt het aan de naaflengte, het asgat of de wieldiameter. De naaflengte moet passen tussen de gaffelarmen. Het asgat moet passen bij de wielas. En het wiel mag niet te groot zijn voor de ruimte onder het bovenstuk. Meet deze maten voordat u bestelt.
Welk gaffelmateriaal is het beste?
Dat hangt af van de situatie. Voor zware lasten wordt vaak staal gekozen. In vochtige ruimtes past verzinkt staal of rvs beter. Voor lichte toepassingen kan kunststof genoeg zijn. Lees meer onder gaffelmateriaal en kijk ook naar de draagkracht van het hele wiel.
Hoe vind ik met het zoekfilter een wiel met de juiste gaffel?
Stel in het zoekfilter in wat u weet, zoals de draagkracht, de wieldiameter en het type bevestiging. Zo houdt u alleen wielen over die in uw situatie passen. Weet u het niet zeker? De keuzehulp helpt u stap voor stap.
Gerelateerde termen
Vind uw wiel met de juiste gaffel
Gebruik het zoekfilter en stel uw draagkracht, wieldiameter en bevestiging in om direct de passende wielen te zien.
Twijfelt u? Gebruik de keuzehulp: https://www.rollers.nl/keuzehulp/
