Een groefwiel is een wiel met een groef in het loopvlak. Die groef sluit om een rail, een ronde staaf of een profiel heen. Het wiel blijft daardoor in het spoor en kan niet zijwaarts wegglijden.
Hoe werkt het?
Een groefwiel werkt in drie stappen. U ziet ze hieronder in de volgorde waarin ze tijdens het rijden gebeuren.
- De groef sluit om de rail: Het wiel staat met de groef op de rail of het profiel. De rail zit in de groef, dus het wiel heeft aan beide kanten een rand die het vasthoudt.
- De groef houdt het wiel in het spoor: Zodra het wiel gaat rollen, voorkomt de groef dat het opzij schuift. Een poort of kar volgt daardoor de rail, ook als er zijdelings een kleine kracht op staat.
- Het lager draagt en laat draaien: Het gewicht gaat via het loopvlak en het lager naar de as en de gaffel. Het lager (bijvoorbeeld een glijlager, rollager of kogellager) zorgt dat het wiel soepel draait onder die belasting.
De vorm van de groef moet passen bij de rail. Een groef die te breed of te smal is, geeft speling of juist wrijving. Een groefwiel kan niet zwenken, want het volgt de rail in een rechte lijn. Hoeveel gewicht het wiel aankan, hangt af van de draagkracht, de wieldiameter en het materiaal. Dat verschilt per uitvoering.
Beeldsuggestie: Doorsnede van een groefwiel op een rail, met pijlen bij de groef (zijdelingse geleiding), het loopvlak (draagt het gewicht) en het lager in de naaf. Zet er een wiel zonder groef naast dat van de rail afglijdt.
Voorbeeld uit de praktijk
Een huiseigenaar bouwt een schuifpoort van 3 meter breed. De poort weegt ongeveer 120 kg en hangt aan vier wielen. Eerst gebruikt hij gewone wielen met een vlak loopvlak. De poort schuift bij elke storm een beetje scheef en loopt vast. Daarna kiest hij groefwielen die passen op de ronde staalrail in de grond. De poort volgt nu de rail en blijft recht lopen.
Waarom het ertoe doet
Een wiel zonder groef heeft niets dat het op de rail houdt. Een groefwiel neemt de zijdelingse beweging weg, zodat de poort minder snel scheef trekt en minder slijt. Reken ook de draagkracht na. Bij 120 kg over vier wielen is dat 30 kg per wiel. Toch is een ruime marge verstandig, omdat de last nooit helemaal gelijk verdeeld is en een poort soms schokkerig beweegt.
Zo begint u
Meet eerst de rail: de breedte of diameter en de vorm. Bepaal daarna het gewicht per wiel, het asgat en de wieldiameter die in uw constructie past. Open dan het zoekfilter voor groefwielen en filter op deze maten. Twijfelt u over de groefvorm, gebruik dan de keuzehulp.
Wanneer kiest u een groefwiel?
Kies een groefwiel als:
- uw wiel over een rail, ronde staaf of profiel moet lopen en niet zijwaarts mag wegglijden
- u een schuifpoort, schuifdeur of railgeleide kar heeft die in een rechte lijn beweegt
- u een bestaand groefwiel vervangt dat versleten is
- de beweging altijd dezelfde baan volgt en u geen zwenkfunctie nodig heeft
Let op bij:
- De groef past niet bij de rail: Meet de rail goed op. Een te brede groef geeft speling en een te smalle groef klemt. Kijk ook of de groefvorm (rond of V-vormig) overeenkomt met het profiel.
- Vuil of ijs in de groef: Buiten kunnen zand, bladeren of ijs in de groef komen. Het wiel loopt dan zwaarder of springt uit het spoor. Maak de rail en groef regelmatig schoon.
- Bochten en onregelmatige routes: Een groefwiel volgt alleen de rail. Heeft u een route met bochten of wisselende richtingen, dan is een zwenkwiel of een ander systeem vaak beter.
- Zware of schokkerige belasting: Kijk naar de draagkracht per wiel en reken met een ruime marge. Welke marge nodig is, hangt af van de situatie, het materiaal en hoe vaak het wiel wordt belast.
Groefwiel, wiel met V-groef, poortwiel of geleiderol?
| Type | Loopvlak | Loopt op | Zijdelingse geleiding | Geschikt voor |
|---|---|---|---|---|
| Groefwiel | Groef in het loopvlak, vorm kan verschillen | Rail, ronde staaf of profiel | Goed, de groef houdt het wiel in het spoor | Schuifpoorten, schuifdeuren en railgeleide karren |
| Wiel met V-groef | V-vormige groef | V-rail of hoekprofiel | Goed, mits de rail past bij de V-vorm | Rails met een V-profiel of hoekstaal |
| Poortwiel | Meestal een groef die past bij een poortrail | Poortrail of vloerrail | Goed bij een passende rail | Schuifpoorten en hekwerken |
| Geleiderol | Vaak een groef of vlak vlak, rolt langs een rand | Zijkant of rand van een profiel | Dit is juist de hoofdtaak | Geleiden en stabiliseren, meestal met weinig gewicht |
| Wiel met vlak loopvlak | Vlak | Vlakke vloer of plaat | Geen, het wiel kan zijwaarts wegglijden | Karren en steekwagens op een gewone vloer |
Veelgestelde vragen
Welk groefwiel past op mijn rail?
Dat hangt af van de breedte of diameter van de rail en van de vorm, rond of V-vormig. Meet de rail op en kies een wiel waarvan de groef daar netjes omheen past, zonder veel speling en zonder te klemmen. Twijfelt u, vergelijk dan de maten in het zoekfilter.
Wat is het verschil tussen een groefwiel en een wiel met V-groef?
Een V-groef is een type groefwiel. Bij een groefwiel kan de groef rond, recht of V-vormig zijn. Een V-groef past vooral op een V-rail of hoekprofiel. Kijk daarom eerst naar de vorm van uw rail.
Kan ik een groefwiel buiten gebruiken?
Ja, dat kan, maar houd rekening met vuil, regen en vorst. Zand en ijs in de groef maken het rijden zwaarder. Kies een materiaal dat bij uw omgeving past en maak rail en groef regelmatig schoon.
Hoe bepaal ik de draagkracht die ik nodig heb?
Deel het totale gewicht door het aantal wielen. Bij 120 kg en vier wielen is dat 30 kg per wiel. Kies een wiel met meer draagkracht dan dat, want de last is zelden perfect verdeeld en een poort of kar kan schokken. De juiste marge hangt af van uw situatie.
Hoe vind ik snel het juiste groefwiel in het zoekfilter?
Open het zoekfilter voor groefwielen en vul de maten in die u heeft gemeten, zoals wieldiameter, asgat en draagkracht. Kijk daarna naar de groefvorm. Komt u er niet uit, dan helpt de keuzehulp u stap voor stap.
Gerelateerde termen
Vind uw groefwiel
Gebruik het zoekfilter voor groefwielen en filter op de maten van uw rail en de draagkracht die u nodig heeft.
Twijfelt u? Gebruik de keuzehulp: https://www.rollers.nl/keuzehulp/
